دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان مجله پژوهش در متابولیت‌های گیاهی 3041-9638 2 2 2024 08 22 Effects of Fresh and Dried Flowers on the Quantity and Quality of Rosa damascena Mill. Essential Oil Across Different Harvest Weeks بررسی اثر گل تازه و خشک بر کمیت و کیفیت اسانس گل محمدی (Rosa damascena Mill.) در هفته‌های مختلف برداشت 39 58 216643 10.22034/jrpsm.2025.499069.1049 FA محمد حسین سالاری تجدانلو گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان علیرضا یاوری دانشگاه هرمزگان- دانشکده کشاورزی ومنابع طبیعی-گروه علوم و مهندسی باغبانی 0000-0002-4786-0759 حمید حسنیان خوشرو موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران Journal Article 2024 04 29 Rosa damascena Mill., (Rosaceae), produces one of the most expensive essential oils globally, widely used in the perfume industry. Harvest timing is a critical factor influencing the quantity and quality of its essential oil. This study aimed to evaluate the quantitative and qualitative performance of essential oil extracted from fresh and dried flowers at four harvest times (May 10, May 17, May 24 and June 1) in SaadatShahr, Fars Province. The experiment was conducted in a factorial layout based on a completely randomized design with eight treatments and three replications. Petals were collected from a 4-year-old R. damascena plantation during peak flowering. Fresh flowers were immediately distilled, while dried flowers were prepared by shade-drying. Essential oil extraction was performed using hydrodistillation, and the chemical composition was analyzed via GC and GC-MS. The results indicated that flower type and harvest timing significantly affected essential oil yield and composition. The highest essential oil yield (0.094%) was obtained from fresh flowers in the first week, while the lowest yield (0.036%) was from dried flowers in the fourth week. The highest citronellol + geraniol content (60.24%) was observed in fresh flowers harvested during the first week, whereas the lowest (3.53%) was in dried flowers in the fourth week. The highest levels of n-nonadecane and n-heneicosane were recorded in dried flowers in the fourth week. The findings demonstrated that essential oil quality and quantity decreased with increasing temperature and decreasing relative humidity, making fresh flowers more suitable for essential oil extraction than dried ones. گل محمدی (Rosa damascena Mill.) از خانواده گل‌سرخیان (Rosaceae) بوده و اسانس آن به‌عنوان یکی از گران‌ترین اسانس‌های دنیا در صنعت عطرسازی کاربرد دارد. زمان مناسب برداشت گل‌ها یکی از عوامل مؤثر بر کمیت و کیفیت اسانس این گیاه است. این پژوهش با هدف ارزیابی عملکرد کمی و کیفی اسانس گل تازه و خشک در چهار زمان برداشت (۲۰ و ۲۷ اردیبهشت، ۳ و ۱۰ خرداد) در منطقه سعادت‌شهر استان فارس انجام شد. آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با ۸ تیمار و ۳ تکرار اجرا گردید. فاکتورهای مورد مطالعه در این آزمایش شامل 2 نوع ماده گیاهی مختلف (تر و خشک) و چهار هفته (20 ، 27 اردیبهشت، 3 و 10 خرداد) بود. گلبرگ‌های برداشت ‌شده از گلستان ۴ ساله در دوره اوج گل‌دهی جمع‌آوری و برای گل خشک در سایه خشک شدند. اسانس‌گیری به روش تقطیر با آب و ترکیبات شیمیایی اسانس‌ها با دستگاه‌های GC و GC-MS تحلیل شدند. نتایج نشان داد نوع ماده گیاهی و زمان برداشت تأثیر معنی‌داری بر بازده و ترکیبات اسانس دارد. بیشترین بازده اسانس (094/0 درصد) از گل تازه در هفته اول و کمترین بازده (036/0 درصد) از گل خشک در هفته چهارم حاصل شد. بالاترین مقدار سیترونلول + ژرانیول (24/60 درصد) در هفته اول و از گل تازه برداشت شده به‌دست آمد؛ کم‌ترین مقدار سیترونلول + ژرانیول (53/3 درصد) در هفته چهارم و در گل خشک مشاهده گردید. کمیت و کیفیت اسانس با افزایش دما و کاهش رطوبت نسبی محیط کاهش و گل‌های تازه برای اسانس‌گیری مناسب‌تر از گل‌های خشک هستند. https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_216643_e8638643365e58924f3e35533962e063.pdf