<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0">
  <channel>
    <title>مجله پژوهش در متابولیت‌های  گیاهی</title>
    <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/</link>
    <description>مجله پژوهش در متابولیت‌های  گیاهی</description>
    <atom:link href="" rel="self" type="application/rss+xml"/>
    <language>fa</language>
    <sy:updatePeriod>daily</sy:updatePeriod>
    <sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
    <pubDate>Fri, 23 Oct 2026 00:00:00 +0330</pubDate>
    <lastBuildDate>Fri, 23 Oct 2026 00:00:00 +0330</lastBuildDate>
    <item>
      <title>پاسخ مورفولوژیک و فیتوشیمیایی شیرتیغک وحشی (.Sonchus arvensis L) به کاربرد برگی سالیسیلیک‌اسید و کیتوپلاس</title>
      <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_252144.html</link>
      <description>سابقه و هدف: در سال‌های اخیر، گیاهان دارویی به دلیل داشتن ترکیبات زیست‌فعال و نقش مؤثر در ارتقای سلامت انسان، توجه بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کرده‌اند. گیاه شیرتیغک وحشی از جمله گیاهانی است که با برخورداری از اثرات درمانی متنوع، از جمله کاهش فشار خون، خاصیت ضدسرطانی (به‌واسطه وجود ترکیباتی مانند کلروژنیک اسید و اسید شیکوریک) و فعالیت ضدمالاریا، اهمیت ویژه‌ای دارد. بخش قابل‌توجهی از این خواص به حضور ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی نسبت داده می‌شود. به‌کارگیری محرک‌های زیستی طبیعی و تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی، رویکردی مؤثر در بهبود کیفیت فیتوشیمیایی گیاهان دارویی در چارچوب کشاورزی پایدار محسوب می‌شود. این پژوهش با هدف ارزیابی اثر سالیسیلیک اسید و محرک زیستی کیتوپلاس بر ویژگی‌های مورفولوژیک و میزان تجمع متابولیت‌های ثانویه در گیاه شیرتیغک وحشی انجام گرفت.مواد و روش‌ها: این پژوهش در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان به‌صورت آزمایش فاکتوریل دو عاملی در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. بذرها در بستر ۱:۱ پیت‌ماس و پرلیت کشت و نشاها تا مرحله ۳&amp;amp;ndash;۴ برگی در شرایط کنترل‌شده (۲۵/۱۸ درجه سانتی‌گراد و رطوبت ۶۰&amp;amp;ndash;۷۰٪) رشد کردند. سپس به گلدان‌های حاوی ۱۵٪ ماسه، ۱۵٪ کود دامی و ۷۰٪ خاک منتقل شدند. تیمار برگی با اسید سالیسیلیک (۰، 5/0 و ۱ میلی‌مولار) و کیتوپلاس (۰، 5/0 و ۱ درصد) هر ۱۰ روز یک‌بار در سه نوبت اجرا شد. گیاهان شاهد با آب مقطر تیمار شدند. دو هفته پس از آخرین تیمار، صفات مورفولوژیک شامل ارتفاع بوته، تعداد شاخه، فاصله میان‌گره و سطح برگ در گیاهان تیمارشده و شاهد اندازه‌گیری شد. مقدار قندهای محلول با روش فنل&amp;amp;ndash;اسید سولفوریک تعیین شد و گلوکز به‌عنوان استاندارد جهت تعیین میزان قندهای محلول مورد استفاده قرار گرفت سپس نتایج برحسب میلی‌گرم قندهای محلول در هر گرم وزن خشک بیان شد. با روش اسپکتوفتومتری میزان جذب در طول‌موج 380 ، 220، 325 و ۲۶۰ نانومتر به ترتیب برای اندازه‌گیری میزان کوئرستین، گالیک اسید، کلروژنیک اسید و روتین اندازه گیری شد. برای انالیز داده&amp;amp;shy;های به دست آمده از نرم‌افزار SAS 9.1 استفاده شد. نتایج: نتایج این پژوهش نشان داد که کاربرد همزمان غلظت‌های مختلف سالیسیلیک اسید و کیتوپلاس تأثیر معنی‌داری بر الگوی رشد رویشی و تجمع متابولیت‌های ثانویه در گیاه شیرتیغک وحشی داشت. از نظر صفات مورفولوژیکی، افزایش غلظت هر دو تیمار منجر به کاهش تعداد برگ، شاخه و میان‌گره گردید، در حالی که بیشترین ارتفاع بوته در تیمار یک درصد کیتوپلاس مشاهده شد که نشان‌دهنده تحریک رشد طولی و تخصیص مجدد منابع به سمت رشد ساقه به جای رشد جانبی است. در مقابل، سالیسیلیک اسید به‌ویژه در غلظت یک میلی‌مولار باعث افزایش سطح برگ و بهبود ظرفیت فتوسنتزی گیاه گردید که می‌تواند ناشی از افزایش فعالیت روزنه‌ای و بهبود کارایی فتوسنتز باشد. از نظر بیوشیمیایی، تیمار ترکیبی سالیسیلیک اسید با غلظت 5/0 میلی‌مولار و کیتوپلاس با غلظت یک درصد موجب افزایش معنی‌دار میزان قندهای محلول و کل شد که بیانگر بهبود متابولیسم کربوهیدرات و افزایش مواد ذخیره‌ای در گیاه می‌باشد. در خصوص متابولیت‌های ثانویه، نتایج نشان داد که تمامی ترکیبات مورد بررسی شامل کلروژنیک اسید، کوئرستین، گالیک اسید و روتین تحت تأثیر تیمارها به طور معنی‌داری افزایش یافتند. بیشترین میزان کلروژنیک اسید با مقدار 8۰9/0 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک در تیمار سالیسیلیک اسید 5/0 میلی‌مولار مشاهده شد که 39/20 درصد بیشتر از نمونه شاهد بود. بیشترین میزان کوئرستین با مقدار 964/2 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک و همچنین بیشترین میزان روتین در تیمار یک درصد کیتوپلاس به دست آمد، در حالی که بیشترین میزان گالیک اسید در تیمار ترکیبی سالیسیلیک اسید یک میلی‌مولار همراه با کیتوپلاس یک درصد مشاهده گردید. به طور کلی، نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که کاربرد سالیسیلیک اسید و کیتوپلاس به عنوان محرک‌های زیستی می‌تواند با ایجاد تغییرات مثبت در صفات مورفولوژیکی و افزایش معنی‌دار متابولیت‌های ثانویه ارزشمند، به عنوان یک راهکار مؤثر در بهبود کیفیت و کمیت تولیدات گیاهی مورد توجه قرار گیرد.نتیجه &amp;amp;shy;گیری کلی: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که کاربرد هدفمند سالیسیلیک اسید و کیتوپلاس می‌تواند از طریق تعدیل رشد رویشی و تحریک سنتز متابولیت‌های ثانویه، ارزش دارویی شیرتیغک وحشی را به‌طور معنی‌داری افزایش دهد. این رویکرد می‌تواند به‌عنوان راهکاری نوین و سازگار با محیط زیست برای ارتقای کیفیت فیتوشیمیایی گیاهان دارویی در سیستم‌های تولید پایدار مورد توجه قرار گیرد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تاثیر اسید فولویک بر رشد و خصوصیات بیوشیمیایی کاهو قرمز تحت تنش کروم</title>
      <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_252146.html</link>
      <description>سابقه و هدف: کروم یکی از عناصر سنگین است که اثرات زیان‌باری بر رشد گیاه و سلامت زنجیره غذایی دارد. اسید فولویک، به‌عنوان یک ترکیب آلی و محرک رشد، در افزایش تحمل گیاه به تنش‌های غیرزیستی نقش دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات کاربرد اسید فولویک در ایجاد تحمل گیاه کاهوی قرمز (Lactuca sativa cv. Little Gem)تحت تنش کروم انجام شد.مواد و روش‌ها: در این مطالعه، به‌منظور بررسی تأثیراسید فولویک گیاه بر صفات مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی کاهوی قرمز تحت تنش کروم آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در سیستم هیدروپونیک در دانشگاه محقق اردبیلی انجام شد. تیمارها شامل تنش کروم در سه سطح صفر، 3 و ۱۵ میلی‌گرم در لیتر و دو سطح اسید فولویک (صفر و 05/۰ گرم در لیتر) بودند. پارامترهای اندازه‌گیری‌شده شامل وزن خشک اندام هوایی و ریشه، میزان کلروفیل‌کل، نیتروژن، فسفر و پتاسیم برگ، قندهای محلول، فعالیت آنزیم آسکوربات پراکسیداز ، پراکسید هیدروژن، محتوای کروم در برگ‌ها، نشت الکترولیت، هدایت روزنه‌ای و محتوای آنتوسیانین مورد ارزیابی قرار گرفت.یافته‌ها: افزایش غلظت کروم به‌طور معنی‌داری وزن خشک اندام هوایی (73/12 درصد)، وزن خشک ریشه (۱۵ درصد) و محتوای نیتروژن برگ (۷/1۷ درصد) را نسبت به تیمار شاهد (بدون کروم) کاهش داد. در مقابل، محتوای قندهای محلول، فعالیت پراکسیداز و میزان پراکسید هیدروژن به‌ترتیب 5/12، ۱۲۹ و ۲۹ درصد افزایش یافت. کاربرد اسید فولویک باعث بهبود صفات رشدی، افزایش کلروفیل کل و نیتروژن و کاهش تجمع کروم در برگ‌ها شد. با افزایش غلظت کروم در محلول غذایی، تجمع کروم در برگ‌های کاهوی تیمار نشده با اسید فولویک افزایش یافت، درحالی‌که کاربرد اسید فولویک میزان کروم برگ را کاهش داد. نشت الکترولیت در گیاهان تیمار شده با اسید فولویک تحت تنش شدید کروم، ۲۳ درصد کاهش نشان داد. افزایش غلظت کروم باعث کاهش هدایت روزنه‌ای و محتوای آنتوسیانین برگ گردید؛ با این حال، کاربرد اسید فولویک هدایت روزنه‌ای و محتوای آنتوسیانین برگ را بهبود بخشید. این نتایج نشان می‌دهد که اسید فولویک با کاهش تنش اکسیداتیو، حفظ یکپارچگی غشا، افزایش رنگدانه‌های فتوسنتزی و کاهش انتقال فلز به اندام هوایی، سمیت کروم را تعدیل می‌کند.نتیجه‌گیری: نتایج کلی حاصل از پژوهش حاضر، حاکی از این است که تنش کروم اثرات منفی قابل‌توجهی بر صفات مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی کاهوی قرمز داشت. کاربرد اسید فولویک به‌طور معنی‌داری اثرات منفی تنش کروم را کاهش داد و عملکرد گیاه را در سیستم هیدروپونیک بهبود بخشید. این یافته‌ها نشان‌می‌دهند که استفاده از اسید فولویک می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مؤثر برای افزایش تحمل سبزیجات برگی به آلودگی فلزات سنگین مورد استفاده قرار گیرد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>پتانسیل عصاره‌های گیاهی به‌عنوان محرک زیستی برای بهبود رشد، متابولیسم قند و تجمع Rebaudioside A در استویا (Stevia rebaudiana Bertoni) در شرایط درون‌شیشه‌ای</title>
      <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_255771.html</link>
      <description>سابقه و هدف: استویا (Stevia rebaudiana) یکی از مهم‌ترین گیاهان دارویی و شیرین‌کننده‌های طبیعی است که به دلیل تولید گلیکوزیدهایی مانند استویوزاید و ریبادیوزاید A، ارزش بالایی دارد. ریبادیوزاید A به دلیل شیرینی بیشتر و طعم مطلوب‌تر، اهمیت ویژه‌ای در صنایع غذایی و تولید شیرین‌کننده‌های طبیعی دارد. از سوی دیگر، استفاده گسترده از تنظیم‌کننده‌های رشد شیمیایی در ریزازدیادی و کشت درون‌شیشه‌ای، علاوه بر افزایش هزینه‌های تولید، می‌تواند بر رشد، متابولیسم و تولید متابولیت‌های ثانویه اثر بگذارد. در سال‌های اخیر، استفاده از محرک‌های زیستی با منشأ طبیعی به‌عنوان رویکردی سازگارتر با کشاورزی پایدار مورد توجه قرار گرفته است. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی قابلیت عصاره‌های طبیعی بن‌سرخ (Allium jesdianum) و گل‌قاصدک (Taraxacum officinale) به‌عنوان محرک‌های زیستی برای بهبود رشد و افزایش محتوای ریبادیوزاید A در استویا انجام شد.&#13;
مواد و روش&amp;amp;shy;ها: در این پژوهش، ریزنمونه‌های گیاه استویا در محیط کشت پایه MS حاوی غلظت‌های مختلف عصاره‌های هیدروالکلی بن‌سرخ و گل‌قاصدک کشت شدند و پاسخ آنها با تیمارهای حاوی تنظیم‌کننده‌های رشد شیمیایی شامل BAP و NAA و همچنین شاهد بدون تنظیم‌کننده رشد مقایسه گردید. عصاره‌های گیاهی در غلظت‌های مختلف، از جمله 100، 200 و 400 میلی‌گرم بر لیتر، مورد استفاده قرار گرفتند. استریل‌سازی عصاره‌ها با استفاده از روش فیلتراسیون سرد انجام شد و پس از آماده‌سازی، به محیط کشت استریل افزوده شدند. در طول دوره کشت، صفات مورفولوژیک شامل تعداد برگ، تعداد شاخه جانبی، وزن تر و وزن خشک مورد ارزیابی قرار گرفتند. همچنین، رنگیزه‌های فتوسنتزی شامل کلروفیل a، کلروفیل b ، در کنار محتوای قندهای محلول اندازه‌گیری شدند. در نهایت، به‌منظور ارزیابی تأثیر تیمارها بر تولید متابولیت‌های اختصاصی استویا، محتوای ریبادیوزاید A با استفاده از روش کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا (HPLC) تعیین و مقایسه شد.&#13;
یافته‌ها: نتایج نشان داد که پاسخ گیاه استویا به عصاره‌های طبیعی به نوع و غلظت عصاره وابسته بود. کاربرد 400 میلی‌گرم بر لیتر عصاره بن‌سرخ بیشترین اثر را بر تعداد برگ نشان داد؛ به‌طوری‌که تعداد برگ در این تیمار به 12 برگ رسید و نسبت به شاهد حدود 56/38 درصد افزایش یافت. این تیمار از نظر تعداد برگ با تیمار 2 میلی گرم بر لیتر BAP + 1 میلی گرم بر لیتر NAA ، با میانگین  66/12 برگ، اختلاف معنی‌داری نداشت. همچنین، وزن تر گیاهچه‌ها در تیمار 400 میلی‌گرم بر لیتر عصاره بن‌سرخ با افزایش 7/240 درصدی نسبت به شاهد همراه بود، در حالی‌که این افزایش در تیمار 2 میلی گرم بر لیتر BAP + 1 میلی گرم بر لیتر NAA برابر با 3/529 درصد بود. در مورد وزن خشک نیز، تیمار 400 میلی‌گرم بر لیتر عصاره بن‌سرخ با میانگین 60/0 گرم، افزایش 5/361 درصدی نسبت به شاهد نشان داد، در حالی‌که افزایش وزن خشک در تیمار هورمونی مذکور 4/515 درصد نسبت به شاهد بود. بیشترین میزان قندهای محلول در تیمارهای ۴۰۰ میلی‌گرم بر لیتر عصاره بن‌سرخ و گل‌قاصدک به‌ترتیب با مقادیر 73/4 و 44/4 میلی‌گرم بر گرم وزن تر مشاهده شد که نسبت به شاهد (3 میلی‌گرم بر گرم وزن تر) به‌ترتیب 67/57 و ۴۸ درصد افزایش نشان داد. نتایج تجزیه HPLC نشان داد که برخی تیمارهای منتخب با افزایش محتوای Rebaudioside A همراه بودند که بیشترین مقدار در چهار تیمار منتخب، با میانگین 64/8 درصد در تیمار 100 میلی‌گرم بر لیتر عصاره گل‌قاصدک مشاهده شد که تقریباً سه برابر شاهد بود. پس از آن، تیمار2 میلی گرم بر لیتر BAP + 1 میلی گرم بر لیتر NAA  و تیمار 400 میلی‌گرم بر لیتر عصاره بن‌سرخ، به‌ترتیب با میانگین 66/6 و 55/5 درصد، قرار گرفتند.&#13;
نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج، عصاره‌های بن‌سرخ و گل‌قاصدک می‌توانند به‌عنوان عصاره‌های گیاهی با پتانسیل محرک زیستی برای تعدیل رشد و برخی پاسخ‌های متابولیکی استویا در شرایط درون‌شیشه‌ای مورد توجه قرار گیرند. عصاره بن‌سرخ در غلظت 400 میلی‌گرم بر لیتر، به‌ویژه از نظر تعداد برگ، عملکردی مشابه تیمار 2 میلی گرم بر لیتر BAP + 1 میلی گرم بر لیتر NAA نشان داد، اما از نظر وزن تر و وزن خشک پایین‌تر از تیمار هورمونی بود. البته نتایج این پژوهش جایگزینی مستقیم یا کامل عصاره‌های طبیعی به جای BAP و NAA را اثبات نمی‌کند و باید بیشتر ارزیابی گردد. با این حال، به دلیل انجام نشدن آنالیز HPLC برای سایر تیمارها، این نتیجه قابل تعمیم به تمام تیمارهای آزمایشی نیست. در مجموع، یافته‌ها نشان‌دهنده ظرفیت بالقوه عصاره‌های طبیعی برای تعدیل برخی صفات رشدی و متابولیکی استویا هستند و شناسایی ترکیبات زیست‌فعال موجود در عصاره‌ها و بررسی سازوکار اثر آنها می‌تواند در مطالعات آینده به درک دقیق‌تر این پاسخ‌ها کمک کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بهبود تولید محتوای نسبی ترکیبات ترپنی از طریق بهینه‌سازی شرایط القای ریشه موئین در گیاه دارویی سنبل الطیب (Valeriana officinalis L.)</title>
      <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_255768.html</link>
      <description>سابقه و هدف: سنبل‌الطیب (Valeriana officinalis L.) از مهم‌ترین گیاهان دارویی و منبع ارزشمند ترکیبات ترپنی است. به‌دلیل محدودیت تولید مزرعه‌ای و کاهش ذخایر طبیعی، استفاده از ریشه‌های موئین القاشده توسط Agrobacterium rhizogenes  مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف بهینه‌سازی شرایط القای ریشه موئین و بررسی اثر آن بر شاخص‌های رشدی و میزان ترپن انجام شد.&#13;
مواد و روش&amp;amp;shy;ها: این پژوهش به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل چهار سطح استوسیرینگون (0، 100، 150 و 200 میلی‌گرم در لیتر)، دو سطح تراکم سوسپانسیون اگروباکتریوم رایزوژنز  (Agrobacterium rhizogenes)  سویه MSU440 بر اساس چگالی نوری (OD₆₀₀) 5/0 و 1و سه زمان هم‌کشتی (24، 48 و 72 ساعت) بودند. ریزنمونه‌های برگ سنبل‌الطیب درون‌شیشه‌ای به مدت 10 دقیقه در سوسپانسیون باکتری حاوی استوسیرینگون غوطه‌ور شدند و سپس در محیط کشتMS ، در شرایط تاریکی و دمای 2&amp;amp;plusmn;25 درجه سانتی‌گراد، تحت هم‌کشتی قرار گرفتند. پس از پایان هم‌کشتی، ریزنمونه‌ها برای حذف باکتری به محیط کشت حاوی سفوتاکسیم منتقل شدند. تایید تراریختی ریشه‌های موئین با استخراج DNA ژنومی و تکثیر ژن rolB  به روش واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) با استفاده از آغازگرهای اختصاصی و برنامه دمایی استاندارد انجام شد. صفات اندازه‌گیری‌شده شامل درصد و سرعت القای ریشه موئین، تعداد ریشه در هر ریزنمونه، وزن خشک ریشه و میزان ترپن کل بود. مقدار ترپن با روش رنگ‌سنجی وانیلین&amp;amp;ndash;اسید سولفوریک و قرائت جذب در طول موج 550 نانومتر اندازه‌گیری شد. منحنی استاندارد با استفاده از-&amp;amp;beta; کاریوفیلن تهیه و نتایج بر حسب میلی‌گرم معادل-&amp;amp;beta; کاریوفیلن در گرم وزن خشک بیان شد. داده‌ها با نرم‌افزار SAS تجزیه و مقایسه میانگین‌ها با آزمون چنددامنه‌ای دانکن در سطح احتمال 5 درصد انجام گرفت. &#13;
یافته&amp;amp;shy;ها: نتایج نشان داد که بیشترین درصد القای ریشه موئین (78 درصد)، بیشترین سرعت القا (9 روز)، بیشترین تعداد ریشه (16 ریشه در هر ریزنمونه) و بالاترین وزن خشک ریشه (64 میلی‌گرم) در تیمار 100 میلی‌گرم در لیتر استوسیرینگون، تراکم باکتری 5/0 OD₆₀₀=و زمان هم‌کشتی 48 ساعت به دست آمد. افزایش غلظت استوسیرینگون به 200 میلی‌گرم در لیتر موجب کاهش معنی‌دار تمامی شاخص‌های رشدی شد که احتمالاً ناشی از تنش اکسیداتیو و اثرات بازدارنده آن بر تقسیم و رشد سلولی بود. همچنین، افزایش تراکم باکتری به 1OD₆₀₀= درصد القا، تعداد ریشه و وزن خشک را کاهش داد که می‌تواند به رشد بیش از حد باکتری، رقابت برای مواد غذایی و تحریک پاسخ‌های دفاعی گیاه نسبت داده شود. زمان هم‌کشتی 48 ساعت نیز به‌عنوان مناسب‌ترین مدت‌زمان شناسایی شد، زیرا هم‌کشتی کوتاه‌تر فرصت کافی برای انتقال مؤثر T-DNA فراهم نکرد و هم‌کشتی طولانی‌تر موجب نکروز بافت و کاهش زنده‌مانی ریزنمونه‌ها شد. بیشترین مقدار ترپن (151/0 میلی‌گرم معادل -&amp;amp;beta;کاریوفیلن در گرم وزن خشک) در تیمار بهینه و کمترین مقدار (036/0 میلی‌گرم در گرم وزن خشک) در تیمار 200 میلی‌گرم در لیتر استوسیرینگون مشاهده شد. همچنین، حضور باند اختصاصی 780 جفت‌بازی ژن rolB  در آزمون PCR، تراریختی موفق تمامی ریشه‌های موئین بررسی‌شده را تأیید کرد.&#13;
نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که بهینه‌سازی هم‌زمان غلظت استوسیرینگون، تراکم باکتری و زمان هم‌کشتی، کارایی القای ریشه موئین و تجمع ترپن را در سنبل‌الطیب به‌طور معنی‌داری افزایش داد. تیمار 100 میلی‌گرم در لیتر استوسیرینگون، 5/0OD₆₀₀= و 48 ساعت هم‌کشتی، به‌عنوان شرایط بهینه برای تولید ریشه موئین و ترکیبات ترپنی معرفی شد. </description>
    </item>
    <item>
      <title>توزیع ترکیبات زیست‌فعال در اندام‌های مختلف گیاه کَبَر (Capparis spinosa L.) و تغییرات آن‌ها در طی رسیدگی میوه در جمعیت شهرستان بیضا، استان فارس</title>
      <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_255770.html</link>
      <description>سابقه و هدف: کبر (Capparis spinosa L.) یکی از مهم‌ترین گیاهان دارویی مناطق خشک و نیمه‌خشک است که به دلیل دارا بودن طیف گسترده‌ای از ترکیبات زیست‌فعال، از جایگاه ویژه‌ای در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی-بهداشتی برخوردار است. با وجود اهمیت این گونه، اطلاعات مربوط به نحوه توزیع ترکیبات بیوشیمیایی و فیتوشیمیایی در اندام‌های مختلف و مراحل گوناگون رسیدگی میوه در بسیاری از رویشگاه‌های ایران، از جمله شهرستان بیضا، محدود است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف مقایسه ویژگی‌های بیوشیمیایی و فیتوشیمیایی برگ، غنچه، گل، دمگل و میوه در سه مرحله نارس، نیمه‌رسیده و کاملاً رسیده، به‌منظور شناسایی مناسب‌ترین اندام برای بهره‌برداری دارویی و صنعتی انجام شد.مواد و روش&amp;amp;shy;ها: نمونه‌های گیاه کبر از یک جمعیت طبیعی واقع در شهرستان بیضا، استان فارس، طی فصل گلدهی و میوه‌دهی جمع‌آوری شدند. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با هفت سطح شامل برگ، غنچه، گل کامل، دمگل، میوه نارس، میوه نیمه‌رسیده و میوه کاملاً رسیده و سه تکرار اجرا شد. پس از خشک‌کردن نمونه‌ها و تهیه عصاره متانولی ۷۰ درصد، ارزیابی فعالیت آنتی‌اکسیدانی نمونه‌ها، با استفاده از آزمون مهار کردن رادیکال‌های آزاد با استفاده از  DPPHانجام شد. میزان ترکیبات فنلی کل با استفاده از معرف فولین&amp;amp;ndash;سیوکالتئو انجام شد و نتایج به صورت میلی‌گرم معادل گالیک اسید در هر گرم وزن خشک نمونه اندازه‌گیری شد. تعیین مقادیر فلاون‌ها و فلاونول‌ها و فلاونوئیدها بر اساس روش رنگ سنجی با استفاده از معرف کلرید آلومینیوم انجام شد و از کوئرستین به عنوان استاندارد استفاده گردید. تعیین محتوای تانن کل، با استفاده از روش رنگ‌سنجی مبتنی بر معرف وانیلین ـ اسیدکلریدریک انجام شد و نتایج به‌صورت میلی‌گرم معادل کاتکین در هر گرم وزن خشک نمونه گزارش گردید. مقدار کربوهیدرات کل، بر اساس روش رنگ سنجی با استفاده از معرف آنترون و گلوکز خالص به عنوان استاندارد اندازه‌گیری شد. داده‌ها پس از بررسی پیش‌فرض‌های آماری با تجزیه واریانس مورد ارزیابی قرار گرفتند و مقایسه میانگین‌ها با آزمون توکی در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. همچنین، برای بررسی روابط بین صفات از ضریب همبستگی پیرسون و برای تعیین میزان شباهت اندام‌های مختلف از تجزیه خوشه‌ای بر اساس فاصله اقلیدسی و داده‌های استانداردشده استفاده شد.یافته&amp;amp;shy;ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اختلاف بین اندام‌های مختلف از نظر تمامی صفات مورد بررسی در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. بیشترین فعالیت آنتی‌اکسیدانی (20/90 درصد) در غنچه مشاهده شد، در حالی که برگ دارای بیشترین میزان ترکیبات فنلی کل (74/17 میلی‌گرم معادل اسید گالیک در گرم وزن خشک)، فلاونوئید کل (97/23 میلی‌گرم معادل کوئرستین در گرم وزن خشک) و فلاون‌ها و فلاونول‌ها (95/5 میلی‌گرم معادل کوئرستین در گرم وزن خشک) بود. بیشترین مقدار تانن در گل (19/1 میلی‌گرم معادل کاتچین در گرم وزن خشک)، برگ (15/1 میلی‌گرم معادل کاتچین در گرم وزن خشک) و میوه کاملا رسیده (10/1 میلی‌گرم معادل کاتچین در گرم وزن خشک) به دست آمد که از نظر آماری اختلاف معنی‌داری با یکدیگر نداشتند. در مقابل، میوه کاملاً رسیده بیشترین مقدار کربوهیدرات (67/302 میلی‌گرم معادل گلوکز در گرم وزن خشک) را نشان داد و طی فرآیند رسیدگی، مقدار کربوهیدرات روندی افزایشی و اغلب ترکیبات فنلی روندی کاهشی داشتند. نتایج تحلیل همبستگی بیانگر وجود ارتباط مثبت و معنی‌دار بین فعالیت آنتی‌اکسیدانی و فلاونوئید کل، فلاون‌ها و فلاونول‌ها و ترکیبات فنلی کل بود. همچنین، فنل کل با فلاونوئید کل و فلاونوئید کل با فلاون‌ها و فلاونول‌ها همبستگی مثبت و بسیار قوی داشتند، در حالی که کربوهیدرات با فنل کل و فلاونوئید کل همبستگی منفی و معنی‌داری نشان داد. نتایج تجزیه خوشه‌ای نیز اندام‌های مورد بررسی را بر اساس شباهت ترکیبات بیوشیمیایی و فیتوشیمیایی در گروه‌های مجزا طبقه‌بندی کرد و جدایی مشخص اندام‌های رویشی و زایشی از مراحل مختلف رسیدگی میوه را نشان داد.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که نوع اندام و مرحله رشد، نقش تعیین‌کننده‌ای در تجمع متابولیت‌های اولیه و ثانویه در گیاه کبر دارند. گل، برگ و غنچه به دلیل دارا بودن مقادیر بالای ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی و فعالیت آنتی‌اکسیدانی، مناسب‌ترین اندام‌ها برای استخراج ترکیبات زیست‌فعال و کاربرد در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی-بهداشتی هستند، در حالی که میوه کاملاً رسیده از نظر تجمع کربوهیدرات برتری دارد. این یافته‌ها می‌تواند مبنای علمی مناسبی برای انتخاب اندام و زمان برداشت بهینه در بهره‌برداری از این گونه ارزشمند دارویی فراهم کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تنوع شاخص های رنگی و محتوای آنتوسیانین در گلبرگ ژنوتیپ های انار (L.Punica granatum)  خوزستان</title>
      <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_250706.html</link>
      <description>سابقه و هدف: انار به دلیل دارا بودن ترکیبات زیست فعال ازجمله فنول‌ها، فلاونوئیدها و آنتوسیانین‌ها، از اهمیت غذایی و دارویی بالایی برخوردار است. اگرچه مطالعات بسیاری بر روی میوه، پوست و آریل‌های انار متمرکزشده‌اند، اما تحقیقات محدودی در مورد ترکیبات بیوشیمیایی گلبرگ‌های انار انجام‌شده است. گل انار در طب سنتی برای درمان بیماری‌هایی مانند دیابت، التهاب و استوماتیت آفتی مورداستفاده قرار می‌گیرد. آنتوسیانین‌ها به‌عنوان مهم‌ترین رنگدانه‌های طبیعی، نه‌تنها در جذب گرده‌افشان‌ها نقش دارند، بلکه به‌عنوان جایگزین سالم برای رنگ‌های مصنوعی در صنایع غذایی و دارویی مطرح هستند. با توجه به کمبود اطلاعات در مورد ترکیبات بیوشیمیایی گلبرگ‌های انار در ایران، این پژوهش باهدف بررسی شاخص‌های رنگی و محتوای آنتوسیانین در گلبرگ ۲۴ ژنوتیپ انار منطقه باغملک (استان خوزستان) انجام شد تا پتانسیل استفاده از گلبرگ‌ها به‌عنوان منبع رنگ طبیعی و همچنین کاربرد در برنامه‌های بهنژادی ارزیابی شود.مواد و روش‌ها: این پژوهش بر روی ۲۴ ژنوتیپ انار بومی منطقه باغملک استان خوزستان انجام شد. نمونه‌برداری گل‌ها در مرحله باز شدن کامل از هفته دوم فروردین تا هفته اول اردیبهشت ۱۴۰۳ از درختان علامت‌گذاری شده انجام گرفت. گل‌های هرمافرودیت سالم از چهار جهت درخت برداشت و بلافاصله به آزمایشگاه منتقل شدند. پس از خشک شدن گلبرگ‌ها در دمای محیط، آنتوسیانین کل با استفاده از اتانول اسیدی استخراج و جذب در طول‌موج ۵۳۵ نانومتر اندازه‌گیری شد. شاخص‌های رنگی شامل شدت رنگ  (CI)، شاخص رنگ قرمز خالص (dA)، فام  (Hue)، شدت رنگ کل (TCD) و نسبت رنگ‌های زرد، قرمز و آبی با اندازه‌گیری جذب در طول‌موج‌های ۴۲۰، ۵۲۰ و ۶۲۰ نانومتر محاسبه گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای Excel،  Minitab  و SAS تجزیه‌وتحلیل آماری شدند و مقایسه میانگین‌ها با آزمون دانکن در سطح احتمال 05/0 انجام گرفت. برای دسته‌بندی ژنوتیپ‌ها بر اساس شاخص‌های رنگی، از روش خوشه‌بندی سلسله‌مراتبی وارد و نرم‌افزار Past استفاده شد.یافته ها : یافته‌های تحقیق نشان داد که میان ژنوتیپ‌ها ازنظر شاخص‌های رنگی و محتوای آنتوسیانین تفاوت معنی‌دار وجود داشت. بیشترین شاخص رنگ زرد) 94/18( در ژنوتیپ دانه سیاه ربی و بیشترین شاخص رنگ قرمز  (8/16) در ژنوتیپ‌های سبز شیرین علفی و قرمز دانه ربی مشاهده شد. بالاترین میزان آنتوسیانین کل بر اساس سیانیدین-۳-گلوکوزید نیز در ژنوتیپ‌های دانه سیاه ربی و سبز شیرین علفی به ترتیب با مقادیر 92/17 و 77/16 میلی‌گرم در لیتر اندازه‌گیری شد. بر اساس تحلیل خوشه‌ای، ژنوتیپ‌ها به سه گروه اصلی تقسیم شدند: گروه اول با رنگ متوسط و تعادل بین رنگدانه‌های زرد و قرمز، گروه دوم با رنگ روشن و غلبه رنگدانه‌های زرد/نارنجی، و گروه سوم با رنگ تیره و غلبه رنگدانه‌های قرمز/بنفش و محتوای آنتوسیانین بالا. ژنوتیپ‌های سبز شیرین علفی، قرمز دانه ربی و دانه سیاه ربی- علفی در گروه سوم قرار گرفتند و به‌عنوان ژنوتیپ‌های برتر از نظر پتانسیل تولید رنگ طبیعی شناسایی شدند. همچنین، رابطه معکوس بین جذب در طول‌موج ۵۲۰ نانومتر و جذب در طول‌موج‌های ۴۲۰ و ۶۲۰ نانومتر نشان‌دهنده تبدیل آنتوسیانین‌های مونومری به پلی‌مری و افزایش پایداری رنگ بود.نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که گلبرگ‌های انار منطقه باغملک از تنوع قابل‌توجهی در شاخص‌های رنگی و محتوای آنتوسیانین برخوردارند. ژنوتیپ‌های با رنگ تیره و محتوای آنتوسیانین بالا (به‌ویژه ژنوتیپ‌های سبز شیرین علفی، قرمز دانه ربی و دانه سیاه ربی- علفی) پتانسیل بالایی برای استفاده به‌عنوان منبع رنگ طبیعی در صنایع غذایی و دارویی دارند. همچنین، این ژنوتیپ‌ها می‌توانند در برنامه‌های بهنژادی انار باهدف بهبود کیفیت ظاهری و ارزش تغذیه‌ای مورداستفاده قرار گیرند. برای بهره‌برداری کامل از این پتانسیل، انجام مطالعات بیشتر در زمینه شناسایی انواع آنتوسیانین‌های موجود در گلبرگ‌ها و بررسی ارتباط آن‌ها با پارامترهای بیوشیمیایی پیشنهاد می‌شود.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بررسی تنوع مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی برخی از جمعیت‌های گزنه (Urtica dioica L.) در شمال ایران</title>
      <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_254416.html</link>
      <description>سابقه و هدف: گزنه با نام انگلیسی Urtica dioica L. گیاهی چندساله و علفی از خانواده Urticaceae است. مهم‌ترین کاربرد دارویی این گیاه کاهش قند خون است. نخستین تلاش&amp;amp;shy;ها برای بررسی گزنه به&amp;amp;shy; عنوان گیاه صنعتی از دهه 1940 میلادی آغاز شد. ترکیبات فنلی موجود در گزنه شامل اسید کافئیک، اسید فرولیک، اسید سیناپیک، فیستین و میریستیسین هستند. برگ&amp;amp;shy; ها و پیکر رویشی حاوی کلروفیل، کارتنوئید، ویتامین ب، ترکیب&amp;amp;shy;های تری&amp;amp;shy;ترپن، استرول، فلاونوئیدها، و مواد معدنی مختلف می‌باشند. تحقیقات نشان داده است مهم&amp;amp;shy;ترین عوامل مؤثر بر ترکیبات شیمیایی ثانویه گیاهان عوامل ژنتیکی، محیطی و اثرات متقابل آن&amp;amp;shy;هاست. پژوهش حاضر با هدف بررسی تنوع صفات مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه گزنه در رویشگاه&amp;amp;shy; های مختلف شمال ایران در استان&amp;amp;shy;های خراسان رضوی و شمالی، شمال و جنوب استان گلستان، مازندران، گیلان و آذربایجان شرقی انجام گردید.مواد و روش ها: انتخاب گیاه گزنه از هفت جمعیت (شش استان) شامل خراسان رضوی ، خراسان شمالی ، شمال و جنوب استان گلستان ، مازندران، گیلان و آذربایجان شرقی در بهار سال ۱۴۰۳ در زمان گلدهی انجام شد. از هر جمعیت در سه ناحیه (اکوتیپ) مختلف نمونه&amp;amp;shy;برداری انجام شد. نمونه&amp;amp;shy;ها به مزرعه دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان منتقل و در شرایط یکسان بر اساس طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار کشت شدند. متغیرهای اندازه‌گیری شده شامل صفات مورفولوژی (طول و عرض برگ، تعداد برگ&amp;amp;shy;ها و فاصله میان‌گره‌ها) و فیتوشیمیایی (فعالیت آنتی&amp;amp;shy;اکسیدانی، فنل کل، فلاونوئید، روتین و کوئرستین) بود. اندازه&amp;amp;shy;گیری کوئرستین و روتین با دستگاه HPLC انجام گردید.یافته‌&amp;amp;shy;ها: نتایج حاصل از تجزیه واریانس صفات نشان داد که بین اکوتیپ&amp;amp;shy;ها و جمعیت‌های مختلف گزنه در نواحی هفت&amp;amp;shy;گانه از نظر صفات مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی اختلاف معنی‌داری در سطح یک درصد وجود دارد. بر اساس نتایج مقایسه میانگین جمعیت گیلان دارای بیشترین عرض و طول برگ و فاصله میانگره به ترتیب با 66/20، 10 و 3/9 سانتی&amp;amp;shy;متر بود اما از نظر ترکیبات فیتوشیمیایی جمعیت خراسان رضوی دارای بالاترین میزان ترکیبات فیتوشیمیایی روتین (28 میلی‌گرم در گرم وزن خشک برگ)، کوئرستین (18 میلی‌گرم در گرم وزن خشک برگ)، فنول (96/5 میلی‌گرم در گرم وزن خشک برگ)، فلاونوئید (37/5 میلی‌گرم در گرم وزن خشک برگ) و فعالیت آنتی‌اکسیدانی (77/64 میلی‌گرم در گرم وزن خشک برگ) بود. تجزیه خوشه&amp;amp;shy;ای به روش وارد در فاصله 23 اقلیدسی، دو گروه اصلی شامل گروه اول جمعیت&amp;amp;shy;های گیلان، مازندران و شمال گلستان و گروه دوم جمعیت&amp;amp;shy;های خراسان رضوی و شمالی و آذربایجان را از هم تفکیک کرد.نتیجه‌گیری : به‌طورکلی جمعیت&amp;amp;shy;های گیلان، مازندران و گلستان دارای بوته&amp;amp;shy;های با شکل برافراشته، برگ&amp;amp;shy;های بزرگ و فاصله میانگره زیاد بودند و جمعیت&amp;amp;shy;های خراسان رضوی و شمالی و آذربایجان دارای شکل بونه کوتاه و اندازه برگ کوچک اما تعداد برگ زیاد هستند. جمعیت&amp;amp;shy;های خراسان رضوی و شمالی و آذربایجان نسبت به جمعیت&amp;amp;shy;های شمال و جنوب گلستان، مازندران و گیلان دارای ترکیبات فنلی و فعالیت آنتی&amp;amp;shy;اکسیدانی بیشتری هستند. در نتیجه بررسی حاضر، گزارش ارزشمند و کاربردی جهت تسهیل در انتخاب جمعیت&amp;amp;shy;ها و اکوتیپ&amp;amp;shy;های برتر و منطبق با اهداف اصلاحی است. مقایسه جمعیت&amp;amp;shy;های مختلف در محیط پرورش یکسان نشان داد که جمعیت خراسان رضوی از نظر محتوای ترکیبات فیتوشیمیایی به عنوان جمعیت برتر معرفی گردیده و نیازمند مطالعه بیشتر در مورد این جمعیت و مکان&amp;amp;shy;های مناسب برای پرورش آن است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>شناسایی ترکیبات فیتوشیمیایی، تعیین ورباسکوزید و لوتئولین با HPLC و ارزیابی فعالیت ضدباکتریایی گل ماهور(Verbascum songaricum)علیه Enterococcus faecalis</title>
      <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_256024.html</link>
      <description>چکیده مبسوطسابق و هدف: پاتوژن‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک، به‌ویژه Enterococcus faecalis، از چالش‌های مهم سلامت جهانی محسوب می‌شوند. این باکتری فرصت‌طلب در عفونت‌های بیمارستانی، عفونت‌های دستگاه ادراری و اندوکاردیت نقش دارد. توانایی تشکیل بیوفیلم و انتقال افقی ژن‌های مقاومت، کنترل درمانی آن را دشوار کرده است. افزایش انتروکوک‌های مقاوم به وانکومایسین (VRE) نیز محدودیت گزینه‌های درمانی را تشدید کرده است. در این راستا، ترکیبات طبیعی مشتق از گیاهان دارویی به‌عنوان منابع بالقوه عوامل ضدمیکروبی مورد توجه قرار گرفته‌اند. ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی از طریق مکانیسم‌هایی مانند اختلال در غشای سلولی، مهار آنزیم‌های حیاتی و اختلال در مسیرهای متابولیکی اثرات ضدباکتریایی نشان می‌دهند. جنس Verbascum از خانواده Plantaginaceae به دلیل دارا بودن ترکیبات زیست‌فعال مانند ورباسکوزید و لوتئولین شناخته شده است. با این حال، شناسایی همزمان ترکیبات فنولی شاخص و بررسی ارتباط آن‌ها با فعالیت ضدباکتریایی در Verbascum songaricum تاکنون Enterococcus faecalis ه‌صورت سیستماتیک گزارش نشده است. هدف این مطالعه بررسی پروفایل فیتوشیمیایی عصاره اندام‌های هوایی Verbascum songaricum، تعیین کمّی ترکیبات فنولی شاخص (ورباسکوزید و لوتئولین)، و ارزیابی فعالیت ضدباکتریایی آن علیه Enterococcus faecalis (ATCC 29212) بود. مواد و روش‌ها: اندام‌های هوایی Verbascum songaricum در آذر ماه ۱۴۰۴ از شهرستان شازند، استان مرکزی، ایران (ارتفاع حدود ۱۷۵۰ متر از سطح دریا) جمع‌آوری شد. نمونه‌ها پس از شناسایی تاکسونومیک، در شرایط کنترل‌شده (دمای 2 &amp;amp;plusmn; 25 درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی 40&amp;amp;ndash;50٪) به مدت ۸ روز خشک و سپس پودر شدند. استخراج ترکیبات فنولی با استفاده از ۵۰ گرم پودر گیاهی و ۵۰۰ میلی‌لیتر اتانول ۸۰٪ به روش سوکسله (B&amp;amp;Uuml;CHI B-811) به مدت ۸ ساعت انجام شد. عصاره پس از تغلیظ تحت خلأ و فیلتراسیون (0.22 &amp;amp;micro;m) آماده استفاده گردید. فعالیت ضدباکتریایی علیه Enterococcus faecalis (ATCC 29212) با روش میکرودایلوشن براث برای تعیین MIC و MBC و همچنین آزمون دیسک دیفیوژن مطابق دستورالعمل CLSI (2025) ارزیابی شد. شناسایی و تعیین کمّی ترکیبات فنولی با استفاده از HPLC-DAD و مقایسه با استانداردهای ورباسکوزید و لوتئولین انجام گرفت. تمامی آزمایش‌ها در سه تکرار مستقل انجام شدند.یافته ها: بازده استخراج 16.3 &amp;amp;plusmn; 2.4٪(w/w)  بود. عصاره فعالیت ضدباکتریایی وابسته به غلظت علیه Enterococcus faecalis (ATCC 29212) نشان داد، به‌طوری‌که MIC برابر 6.25 mg/mL (n=3) و MBC در محدوده 12.5 تا 50 mg/mL به‌دست آمد. نسبت MBC/MIC در محدوده نشان‌دهنده فعالیت باکتری‌کشی بالقوه عصاره (MBC/MIC &amp;amp;le; 4) قرار داشت. در آزمون دیسک دیفیوژن، عصاره هاله عدم رشد 14.1 &amp;amp;plusmn; 0.65 میلی‌متر ایجاد کرد که به‌طور معنی‌دار کمتر از وانکومایسین (20.8 &amp;amp;plusmn; 0.42 میلی‌متر) و به‌طور معنی‌دار بیشتر از کنترل منفی بود (ANOVA, p &amp;amp;lt; 0.05). آنالیز HPLC-DAD حضور دو ترکیب فنولی اصلی ورباسکوزید (5.08 &amp;amp;plusmn; 0.21 mg/g) و لوتئولین (2.01 &amp;amp;plusmn; 0.09 mg/g) را تأیید کرد. همچنین وجود چندین پیک ناشناخته در کروماتوگرام مشاهده که نشان‌دهنده حضور سایر ترکیبات فنولی یا متابولیت‌های زیست‌فعال بالقوه در عصاره است. نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که عصاره Verbascum songaricum دارای فعالیت ضدباکتریایی قابل توجهی علیه Enterococcus faecalis  است. حضور ورباسکوزید و لوتئولین به‌عنوان ترکیبات غالب، در کنار سایر ترکیبات احتمالی، می‌تواند در اثرات ضدباکتریایی مشاهده‌شده نقش داشته باشد. تکرارپذیری نتایج در آزمون‌های مختلف، پتانسیل این گیاه را به‌عنوان منبع طبیعی ترکیبات ضدمیکروبی تأیید می‌کند. با این حال، انجام مطالعات تکمیلی شامل بررسی مکانیسم‌های مولکولی، سمیت سلولی و آزمون‌های درون‌تنی برای ارزیابی کاربردهای بالینی ضروری است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>پروفایل فیتوشیمیایی ترکیبات زیست فعال چای سفید: آنالیز GC-MS و ارزیابی فعالیت ضدمیکروبی علیه پاتوژن‌های بالینی و القای آپوپتوز در سلول‌های سرطان سینه MCF-7 از طریق مدولاسیون BAX /BCL2</title>
      <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_256031.html</link>
      <description>سابقه و هدف: بیماری سرطان افراد بسیار زیادی را مورد آسیب قرار داده است و دومین علت جهانی مرگ‌ومیر پس از بیماری‌های قلبی و عروقی می‌باشد. سرطان بیماری بسیار پیچیده ژنتیکی، اپی‌ژنتیکی و محیطی و دارای تنوع فراوانی در سطوح بافتی، توموری و سلولی‌ست، که این گوناگونی می‌تواند به درمان‌های نامناسب منجر شود. شیمی‌درمانی، یکـی از مـؤثرترین درمـان‌هـا بـرای تومورهـای متاستاتیک به‌شمار می‌رود. مقاوم شدن هم‌زمـان سـلول‌هـای سرطانی نسبت به داروهای مختلف، بدون ارتباط سـاختاری و عمل‌کــردی بــا یکــدیگر، هنوز یکی از موانع بزرگ بر سر راه شیمی‌درمانی موفق به‌شمار مـی‌آیـد. همچنین، گسترش روزافزون مقاومت‌های دارویی در میان باکتری‌ها در کنار سمیت و عوارض جانبی داروهای موجود سبب شده است تا توجه بیش‌تری به سمت داروهای مناسب‌تر با اثرات سمی و عوارض جانبی کم‌تر معطوف گردد و برای این منظور، گیاهان دارویی مورد توجه قرار دارند. گیاهان دارویی مخازن غنی از متابولیت‌هـای ثانویـه و در واقع منابع موثر و اساسی بسیاری از مواد دارویـی مـی‌باشـند. چای سفید از برگ سبز گیاه چای با نام علمی Camellia Sinensis تهیه می‌شود. برجسته‌ترین ترکیبات دارای ویژگی‌های ضدمیکروبی مواد پلی‌فنلی می‌باشند که مجموعا در حدود 30% از وزن چای خشک را تشکیل می‌دهند. هدف از این تحقیق بررسی خاصیت ضدمیکروبی و ضدسرطانی اسانس چای سفید بوده است. پژوهش حاضر ترکیبات شیمیایی، فعالیت ضدمیکروبی و سمیت سلولی و اثرات ضدسرطانی اسانس چای سفید را بررسی کرد. مواد و روش ها: ابتدا برگ خشک چای سفید پودر شده و اسانس به‌روش تقطیر با آب به کمک دستگاه کلونجر استخراج و با گاز کروماتوگرافی-طیف سنجی جرمی (GC-MS) مواد موثره اسانس آنالیز شد. اثرات ضدمیکروبی اسانس روی سویه‌های بالینی باکتری اشرشیا کلی، سودوموناس آئروژینوزا، کلبسیلا پنومونیه، استافیلوکوکوس اورئوس و مخمر کاندیدا آلبیکنس به‌روش انتشار چاهک آگار بررسی و مقادیر MIC و MBC (روش میکرودایلوشن) اسانس چای سفید تعیین شد. سمیت سلولی اسانس چای سفید بر رده سلولی سرطان پستان، MCF-7،  با سنجش MTT و تغییرات بیانی ژن‌های دخیل در آپوپتوز، BAX، BCL2  و &amp;amp;beta;-actin (ژن مرجع و استاندارد( با تکنیک RT-qPCR در غلظت IC50 اسانس سنجیده شده است. یافته ها: آنالیز GC-MS، کافئین (95/22٪)، کرزول (99/9٪)، فنل (90/8٪)، اوژنول (97/4٪) و تیمول (35/3٪) را به‌عنوان ترکیبات غالب موجود در اسانس شناسایی کرد. هاله‌های عدم رشد میکروارگانیسم‌ها در روش چاهک، بین 15/20 تا 39/35 میلی‌متر متغیر بود. مقادیر MIC از 78/0 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر (برای Candida albicans) تا 5/12 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر (برای Escherichia coli) ثبت شد و نسبت MBC/MIC (یا MFC/MIC) برای همه سویه‌ها برابر ۲ بود. سنجش MTT کاهش کلی اما غیرخطی در زیست‌پذیری سلول‌ها را نشان داد (IC50​&amp;amp;gt;50 mg/mL). آنالیز qPCR افزایش 2/1 برابری بیان ژن پیش‌آپوپتوز BAX و کاهش 33/0 برابری بیان ژن ضدآپوپتوز BCL2 را نشان داد که به افزایش نسبت BAX/BCL2 از 48/1 به 64/5 (تغییر به سمت پروفایل رونویسی پیش‌آپوپتوزی) منجر می‌شود. نتیجه گیری: اسانس چای سفید فعالیت ضدمیکروبی در شرایط in- vitro مناسب و اثرات تعدیلی متوسطی بر ژن‌های مرتبط با مرگ سلولی در رده MCF-7 نشان داد. با این حال، تأیید نهایی این پتانسیل درمانی مستلزم اعتبارسنجی شیمیایی ترکیبات و ارزیابی‌های عملکردی پروتئینی در مطالعات آتی است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>پاسخ متابولیت‌های ثانویه و رنگیزه‌های فتوسنتزی میکروگرین تربچه (Raphanus sativus L.) به برهم‌کنش نانوسلنیوم و نورهای LED رنگی</title>
      <link>https://jrpsm.asnrukh.ac.ir/article_256028.html</link>
      <description>چکیده سابقه و هدف: میکروگرین‌ها به‌عنوان ترکیبات عملکردی و غنی از زیست‌فعال‌ها، در سال‌های اخیر توجه زیادی را در حوزه کشاورزی و علوم تغذیه به خود جلب کرده‌اند. با این حال، کیفیت تغذیه و افزایش متابولیت‌های ثانویه در این گیاهان به‌شدت تحت تأثیر عوامل محیطی از جمله کیفیت نور و مدیریت مواد غذایی قرار دارد. نورپردازی LED به دلیل امکان تنظیم وسایل نوری مختلف، ابزارهایی برای بهبود رشد و کیفیت میکروگرین‌ها می‌شود. از سوی دیگر، نانوسلنیوم به‌عنوان یک ریزمغذی مفید در مواد بهینه می‌باشد وجود مطالعات متعدد درباره نورهای LED و سلنیوم بر گیاهان، اطلاعات محدود درباره برهم‌کنش نورهای رنگی و نانوسلنیوم در میکروگرین تربچه وجود دارد. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر همزمان نورهای LED رنگی و نانوسلنیوم بر ویژگی‌های مورفولوژیک، رنگیزه‌های فتوسنتزی و ترکیبات بیوشیمیایی میکروگرن تربچه انجام شد.مواد و روش‌ها: این پژوهش به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل سه نوع نور LED (سفید، صورتی و بنفش) با شدت 2000 لوکس و سه غلظت نانوسلنیوم (0، 50 و 100 میلی‌گرم بر لیتر) بودند. بذرهای تربچه پس از جوانه‌زنی در بستر کشت مناسب، پرورش یافتند و پس از استقرار گیاهچه‌ها تحت تیمارهای نوری قرار گرفتند. نانوسلنیوم نیز از طریق محلول غذایی به گیاهان اعمال شد. پس از دوره رشد ( دو هفته)، صفات مورفولوژیک شامل طول و عرض برگ، طول هیپوکوتیل، ارتفاع بوته، طول و قطر ریشه و سطح برگ اندازه‌گیری شد. همچنین میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی شامل کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل a+b و کاروتنوئیدها و برخی از شاخص‌های بیوشیمیایی از جمله‌های فنل کل، تانن، فلاونید و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کل ارزیابی قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج نشان داد نورهای LED رنگی و که‌های مختلف نانوسلنی اثر معنی‌داری بر صفات مورفولوژیک و بیوشیمی میکروگرین تربچه وجود دارد. نورهای صورتی و بنفش همراه با نانوسلنیوم در 50 میلی‌گرم بر لیتر باعث افزایش معنی‌دار طول و عرض برگ، طول و قطر و سطح شدند. بیشترین برگ برگ (72/13 میلی‌متر) در نور تصاویر همراه با 50 میلی‌گرم بر لیتر نانوسلنی مشاهده شد، در حالی که بیشترین طول برگ تحت نور بنفش و همین نانوسلنیوم به دست آمد که 58/38 درصد بیشتر از نور سفید بود. بالاترین سطح برگ نیز در نور بنفش مشاهده شد که 61/16 درصد بیشتر از تیمار نور سفید بود. نشان داد که غلظت نانوسلنیوم به 100 میلی‌گرم بر لیتر نتایج در برخی شاخص‌های رشدی باعث کاهش رشد گیاه می‌شود. بیشترین طول هیپوکوتیل در تیمار نور سفید و بدون کاربرد نانوسلنیوم مشاهده می شود، در حالی که بالاترین ارتفاع در نور سفید و در غیاب نانوسلنیوم به دست آمد. در بخش رنگ‌های فتوسنتزی، نور بنفش همراه با 50 میلی‌گرم بر لیتر نانوسلنیوم بیشترین میزان کلروفیل a (88/2 میلی‌گرم بر گرم)، کلروفیل b (23/1 میلی‌گرم بر گرم) و کلروفیل کل (11/4 میلی‌گرم بر گرم) را ایجاد کرد. در مقابل، بیشترین میزان کاروتنوئید در تیمار 100 میلی‌گرم بر لیتر نانوسلنیوم مشاهده شد که 16/28 درصد بیشتر از تیمار شاهد بود. از نظر شاخص‌های بیوشیمیایی نیز نور بنفش با 50 میلی‌گرم بر لیتر نانوسلنیوم دارای بیشترین تأثیر را بر ترکیبات فنلی، تانن، فلاونیدها و ترکیبات ضداکسیدانی داشت. بیشترین میزان فنل کل (32/31 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) و تانن کل (52/6 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) در نور بنفش همراه با 50 میلی‌گرم بر لیتر نانوسلنیوم مشاهده شد. همچنین توانایی‌های قدرتمندی را نیز در همین تیمار به‌دست آورد. نتیجه‌گیری:  این پژوهش نشان داد که پاسخ میکروگرین تربچه به نانوسلنیوم به‌شدت نتایج را تحت تأثیر کیفیت نور قرار می‌دهد و برهم‌کنش این دو عامل می‌تواند رشد کند، رنگیزه‌های فتوسنتزی و تولید متابولیت‌های ثانویه را به‌طور معنی‌داری تغییر دهد. به‌طور کلی، استفاده از نور بنفش و تصویر همراه با 50 میلی‌گرم بر لیتر نانوسلنیوم، بهترین شرایط را برای بهبود صفات رشد، افزایش میزان فتوسنتزی و ارتقای کیفیت تغذیه‌ای و آنتی‌اکسیدانی میکروگرین‌های دیگر ارائه کرد. در مقابل، 100 میلی‌گرم بر لیتر نانوسلنی، برخی از شاخص‌ها را بازدارند که بیانگر گیاه در سطح بالای این سطح نشان‌دهنده است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که مدیریت همزمان کیفیت نور و نانوسلنیوم می‌تواند راهکاری برای تولید میکروب‌های با کیفیت و غنی از ترکیبات زیست‌فعال باشد.</description>
    </item>
  </channel>
</rss>
