مجله پژوهش در متابولیت‌های گیاهی

مجله پژوهش در متابولیت‌های گیاهی

اولین گزارش Fusarium solani عامل پوسیدگی ریشه در درختچه زینتی لاوسون (Chamaecyparis lawsoniana) در استان گیلان و ارزیابی مهار آن با اسانس‌های گیاهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
هادی رهاننده 1
فرشته شیرزاد 2
1 گروه گیاه‌پزشکی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
10.22034/jrpsm.2025.543397.1087
چکیده
لاوسون یکی از درختچه‌های زینتی پرکاربرد در فضای سبز است که در معرض بیماری‌های قارچی قرار دارد. در این تحقیق، عامل پوسیدگی ریشه لاوسون در استان گیلان مورد شناسایی قرار گرفت و با استفاده از روش‌های مورفولوژیکی و مولکولی، قارچ Fusarium solani  به‌عنوان عامل بیماری شناسایی شد و توالی آن در پایگاه NCBI با کد PV077970 ثبت گردید. اثر مهارکنندگی ۱۲ اسانس گیاهی شامل آویشن، زنیان، کاکوتی و سایر اسانس‌ها بر رشد این قارچ در شرایط آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. اثرات اسانس‌ها به دو روش اختلاط با محیط کشت و دیسک کاغذی و در چندین غلظت سنجیده شد و با عملکرد قارچ‌کش‌های شیمیایی شامل مانکوزب، تیوفانات متیل، بردو، اکسی کلرور مس و رورال تی اس مقایسه شد. نتایج نشان داد در آزمون دیسک دیفیوژن، بیشترین مهار رشد قارچ مربوط به اسانس‌های آویشن(96/19%) ، زنیان(96/17%) و کاکوتی(76/35%) بود. در روش اختلاط با محیط کشت، اسانس‌های کاکوتی، آویشن و زنیان همراه با قارچ‌کش‌های رورال، تیوفانات متیل و اکسی کلرور مس در غلظت  mg. l-1۲۰۰۰ رشد ریسه‌ای قارچ را به‌طور کامل مهار کردند. همچنین در آزمون جوانه‌زنی اسپور، بردو و اسانس آویشن بیشترین بازدارندگی را نشان دادند. بر اساس نتایج، اسانس‌های زنیان و آویشن و قارچ‌کش‌های تیوفانات متیل و رورال خاصیت قارچ‌کشی داشتند، در حالی که کاکوتی و اکسی کلرور مس خاصیت قارچ‌ایستایی نشان دادند. این مطالعه نخستین گزارش شناسایی F. solani روی لاوسون در ایران و بررسی اثر ۱۲ اسانس گیاهی بر آن است و می‌تواند زمینه استفاده از اسانس‌ها به‌عنوان جایگزین زیست‌محیطی قارچ‌کش‌های شیمیایی را فراهم کند.
کلیدواژه‌ها
اسانس گیاهی
بیماری های گیاهی
قارچکش زیستی
لاوسون
Fusarium solani